Uluğ Muhammed Han, Cengiz (Çingiz) Han’ın büyük oğlu Cuci’nin 18 oğlundan biri olan Şaybek Han soyundan gelir. Altınorda Hanı Toktamış, kendine tahtı kazanması için defalarca yardım eden Emir Timur ile Azerbaycan toprakları için çatışmıştı. Hindistan seferini tamamlayan Emir Timur, 1491 (Kunduzca) ve 1493 (Terek) seferleriyle Toktamış’ı bozguna uğrattı. Altınorda tahtına Kutluk Timur’u geçirerek Semerkant’a döndü. Uluğ Muhammed Han, Kutluk Timur’un torunudur.
1419 da Edige Mirza’nın ölümüyle Altınorda tahtına çıktı. Ancak mücadeleler bir türlü bitmedi. Rakibi Barak Han, Türkistan hakimi Emir Timur’un torunu Uluğ Bey’den destek alarak tahtı ele geçirdi (1421).
Kararlı ve cesaretli bir han olan Uluğ Muhammed, mücadelesini hiç bırakmayıp 1427 yılında tekrar tahtı ele geçirdi. Altınroda Hanlığını eski gücüne kavuşturmak için çok çaba sarfetti. Bunda epey başarılı olmuştu. Ruslar’ı yeniden vergiye bağlamıştı. Hatta I.Vasiliy’in ölümüyle boşalan Moskova Knezliğine kimin geçeceğine bile Uluğ Muhammed Han karar veriyordu. Ancak Altın Orda’da taht kavgaları bir türlü bitmedi. Küçük Muhammed Han’ın tahtı ele geçirmesi üzerine Uluğ Muhammed Han Saray (Altınroda’nın başkenti) şehrinden ayrılıp, Kırım’a gitti ve Kırım Han’ı oldu.
Kararlı ve cesaretli bir han olan Uluğ Muhammed, mücadelesini hiç bırakmayıp 1427 yılında tekrar tahtı ele geçirdi. Altınroda Hanlığını eski gücüne kavuşturmak için çok çaba sarfetti. Bunda epey başarılı olmuştu. Ruslar’ı yeniden vergiye bağlamıştı. Hatta I.Vasiliy’in ölümüyle boşalan Moskova Knezliğine kimin geçeceğine bile Uluğ Muhammed Han karar veriyordu. Ancak Altın Orda’da taht kavgaları bir türlü bitmedi. Küçük Muhammed Han’ın tahtı ele geçirmesi üzerine Uluğ Muhammed Han Saray (Altınroda’nın başkenti) şehrinden ayrılıp, Kırım’a gitti ve Kırım Han’ı oldu.
1437 yılında Kırım tahtını da kaybeden Uluğ Muhammed az sayıdaki tatar süvarileriyle Rus sınırlarına geldi. Tahta çıkmasına yardım ettiği II. Vasiliy’den Belev şehrini kendisine vermesini istedi. Ruslar büyük bir orduyla O’nun üzerine yürüdüler. Uluğ Muhammed Han, üç bin atlı ile Belev Meydan Savaşında (5 Aralık 1437) Rusları yenip Eski Bulgar şehrine yerleşti. Bu şekilde Kazan Hanlığını kurmuş oldu. 1439 tekrar saldırarak Nijniyy Novgorod Şehrini ele geçirip Moskova’ya kadar ilerleyerek tüm bölgeyi yağmaladı.
Moskova Knezi II.Vasiliy, 1443-44 yıllarında diğer knezliklerden asker yardımı isteyerek birleşik büyük bir ordu ile harekete geçti. 6 Temmuz 1445 Kamenka Irmağı boyunda hareket halinde olan Rus ordusu, Uluğ Muhammed ve tatarlarının yalnızca 3500 kişi olduklarını öğrenince hemen saldırıya geçtiler. Uluğ Muhammed Han, Turan taktiğine düşürdüğü Ruslara sahte ricat uygulayıp istediği alana kadar çektikten sonra aniden saldırıya geçip etraflarını çevirerek büyük Rus ordusunu dağıttı (07 Temmuz 1445-Suzdal Savaşı). Bu savaşta Moskova Knezi II. Vasiliy de esir alındı. Vasiliy, kurtuluş akçası olarak 200 bin ruble ödedi, Tatar boylarının Başbuğlarına bazı Rus şehirlerinin gelirlerinden pay verildi. Ruslar vergileri tahsil etmek üzere Kazanlı memurların şehirlerine gelmesine razı oldular ve Oka Irmağı kıyısındaki “Meşçerskiy Gorodok” şehri, Uluğ Muhammed’in oğlu Kasım’a yurt olarak verildi. Böylece Uluğ Muhammed Han, Kazan Hanlığından sonra Kasım Hanlığının da kuruluşunu sağlamış oldu.
Onun asıl amacı, parçalanmış durumda olan Altınorda topraklarının tamamını ele geçirerek Devleti Yeniden canlandırmaktı. Ömrünü bu yolda harcadı. Büyük stratejist, komutan ve Yönetici Uluğ Muhammed Han 1445 de hayatını kaybetti.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder